Виктор БУТАНАЕВ, Тарых илимдеринин доктору, профессор, хакас этнографы

КРнын илимине эмгек сиӊирген ишмер, РФнын тарых илимдеринин доктору Виктор (Астайбек) Яковлевич Бутанаев байыркы Эне-Сай кыргыздарын изилдеп, кыргыздар менен хакастардын түпкү теги бирдей экендигин баса белгилеп келет. Жоголуп бараткан хакас маданиятын кайра жандандырууда анын салымы зор. Аты орусча болгону менен, хакас улутундагы Бутанаевдин жүргөн-турганы, табияты кыргыз. Жергебизге илимий иш-чарага келген жеринен маек куруп, анын көпчүлүккө көмүскө болгон жеке жашоосун ачып бергенге аракет кылдык.

Толугу менен

(Уландысы)

Сулуулугуна арман кылганы

Таттыбүбү эженин кыялкечтигине, кээде кармап калчу сентименталдуулугуна чек жок эле, чиркин. Кээде үйүнө барып калганымда Таттыбүбү эже жаратылыш тартуулаган сулуулугуна нааразы болуп: “Ушул сулуулуктан көрө аялдык бак берсе болмок, сулуулук болбогон нерсе экен. Башкалардай болуп эл көңүлүнө түшпөй жөнөкөй эле жаралсам, балким жашоом элдикиндей болмок беле? Кээде элдин көңүл борборунда болгон учурларда жан дүйнөм кыйналып кетет” деп үшкүрүгү таш жара арманын айтып калчу. Жаратылыш кубулуштарынын түбү чексиздей, адам баласы көзүккөндөн деле каза таап калган учурларды бул чалкеш дүйнөдө көп эле учуратып жүрбөйбүзбү. Ошондон улам эжебиз ошол жаман сөздөрдүн, жаман көздөрдүн кесепетинен улам көз жумуп кеткенби, же болбосо Таттыбүбү эжеге жараткандын жазган тагдыры ушудур деп ойлоп кетесиң.

Толугу менен

Чынын айтканда, учурдагы кыргыз коомчулугунун көңүл кирдеткен жактарын айта берүү деле бизди көп жакшылыктарга алып барбайт. Бирок, ошол көңүл кирдеткен жактарына кошуп бизге ийги күч берген, биздин үлгү кылуубузга арзый турган, өзүбүздү таанууга пайдасы тийе турган кеп-сөздөрдүн болгону биз үчүн эң зарыл. Эмесе, бүгүнкү сөзүбүз маданиятыбыз тууралуу болсун.

Толугу менен

Акыркы мезгилдерде кыргыздын салтындагы сөөк коюудагы көрүнүштөргө: кошок кошууга, өкүрүк салууга, сөөктү үч үн кармоого жана башкасына тыюу салган, аларга каршы чыгып жасаттырбаган учурлар кездешип келет. 

 Түшүнүктөрдүн эки ача болуусунан улам, маркумду жерге кандайча беребиз дегенге келгенде бир туугандардын, жакындардын, бир үй-бүлөнүн ортосунда араздашуу, чыр-чатактар да чыгып кетүүдө.  Бул боюнча маселенин оң-терс жактарын аныктоого жана кыргыздын каада-салтындагы көрүнүштөрдүн түпкү сырын ачып окурмандарга жеткизүүдө Кыргыз философия илиминин, Аюрвед илиминин доктору ЖОЛДОШБЕК СУЛТАНОВ менен маектешип, гезитибиздин бул санында да баарлашуубузду уланттык. 

Толугу менен

Эркектердин майрамына карата “Кыргыз жигити кандай болушу керек?» деген сурообуз менен назик аялзатына суроо салган элек. Эмесе, эл-жер, журт намысы үчүн жаралчу жигиттердин мүнөз-сыпатына пикир билдирген кыргыз кыздарынын ойлорун төмөнкү саптардан окуйлу.

Толугу менен

«Бакдөөлөт» коомдук фонду элдин жүгүн көтөргөн билги адамдарга багытталган “Келечекке ой толгоо” сурамжылоо акциясын жүргүзүп өттү.

Акциянын жүрүшүнө отузга жакын адам тартылып, алардын келечекке болгон ой-толгоосун билүү иретинде төмөнкүдөй суроо узатылган:

“АЛДЫДАГЫ 15 ЖЫЛ ИЧИНДЕ ӨЛКӨ ҮЧҮН, ЭЛ ҮЧҮН ЖАСАЙТЭЛЕМ” ДЕГЕН КАНДАЙ БАГЫТТУУ ОЮУҢУЗ ЖАНА ИШ ТҮЗҮМҮҢҮЗ БАР?”

Жоопторунда өздөрүнүн өзөктүү ойлорун, максаттуу иштерин көрсөткөн билгилерибиздин айрымдарын гезитибизге жарыяладык.  

Толугу менен

Кубаттануу

Кыйын кезеңден чыккан адамдар күчтүү, кубаттуу адамдар. Кыйын кезеңден чыга албаса, ал – кубатка жетпеген адам.

Толугу менен

ЖАРАТТЫ ТЕҢИР СЕНИ АДАМ КЫЛЫП,
АДАМДЫК ЖҮРӨГҮҢДҮ АДАЛ КЫЛЫП
Гүлсина Өмүрбекова

Кыргыз Республикасынын Эл сүрөтчүсү, «Токтогул» атындагы мамлекеттик сыйлыктын жана үчүнчү даражадагы «Манас» орденинин ээси Жоомарт Кадыралиевдин төрөлүшү тууралуу энеси Гулайым апанын төмөнкүчө эскергени бар экен:

«Жоомарт боюмда бар кез. Түшүмдө Жылуу булактын көзүндө отурган экемин. Жогору жактан топ атчандар көрүнүп калды. Мени көрүп, ылдыйлап түшүп келишти. Мен апкаарып, сүрдөп кеттим. Манас… Манас Аталар экен дегендей түшүнүк болду. Аттары да абдан чоң, туяктары эле кемегенин ордундай, өздөрү болсо абдан зор кишилер экен, нурунан көз уялат. «Балам, тилегиң кабыл болсун! Аман-эсен көз жарып ал, уулуңду жакшы бак, биз кайрылып келебиз» деп жүрүп кетишти. Андан кийин, ошол аталардын колдоосу, тилек, батасы менен Жоомартым жарык дүйнөгө келди». (Г.Өмүрбекованын эскермелер жыйнагынан).

Толугу менен