Sep 11

Мырзалардын этно-саркеч кийимдери

Posted on by

13-МирахимМирахим ТОКТОГУЛОВ, “Ак Шумкар КУТ” жаштар коомдук бирикмесинин мүчѳсү: “Жигит-мырзалар үчүн улуттук кийимдердин толкунун баштадык”

Мирахим Токтогуловдун  кесиби философ. Анын ичинде кыргыздардагы “кайып кубулушу”. Изилдөөсү да, кесиби да кыргыздардын  салттуу билимдерине байланышкандыктан, улуттук кийимдерди алып чыгууда билими ага чоң өбөлгө болду. “Кыргыз элинин философиялык билими, көрөңгөсү биз ойлогондон да алда канча терең, кенен экендигине күн сайын ынанып келе жатам” деген Мирахим мырза ушул темада кандидаттык ишин баштоо алдында турат. Бүгүнкү маегибиз жакында эле коомчулук алдына алып чыккан улуттук кийимдери тууралуу болду.

Толугу менен

Sep 11

Жашоо сабактары

Posted on by

7-сабак

Жашоонун кубатын алган адам – бактылуу
Жашоонун сабагын алган адам – акылдуу
Жашоонун белгисин билген адам – олуя.

Жашоонун негизин кармаган адам – барктуу
Жашоонун азабын тарткан адам – муңдуу
Жашоодо адашкан адам – аянычтуу.

Толугу менен

Sep 11

Кайып пирлер

Posted on by

Калк ээси –  Калкаман

Жигит пири – Шаймерден

Кыздын пири – Арзыкан

Жол ээси – Жоламан

Акын пири – Асан шайыр

Дыйканчылык пири – Баба Дыйкан

Уста пири – Дѳѳтү ата

Шамал пири – Желкайып

Тоонун пири – Тастар ата

Азиз пири – Корошон ата

Жылкы пири – Камбар

Тѳѳнүн пири – Ойсул ата

Уйдун пири – Зеңги баба

Кийик пири – Кайберен

Койдун пири – Чолпон ата

Эчки пири – Шыбыр ата

Кумурска пири – Кумпа байан

Чегиртке пири – Черте байан

Иттин пири – Кумайык

Куштун пири – Буудайык

Sep 11

Аш таппасаң да, сѳз тап…

Posted on by

Ак жалгасын – жакшылык болсун, жакшылык жалгасын

Акка моюн сунуу – каза болуу, дүйнѳдѳн кайтуу

Акма кулак – укканынын баарын унуткан адам

Ак ѳпкѳ болуу – кыйналуу, күйүгүү

Акыбети кайтуу – ишинин үзүрүн кѳрүү

Аягы асманга чыгуу – жамандык ишинин бети ачылып, уят болуу

Аягы жерге тийбеген – иштебей, ушак айтып басып жүргѳн

Бармагынан бал тамган – уста, чебер адам

Бармагын тиштѳѳ – ѳткѳн ишке ѳкүнүү, ѳкүттѳ калуу

Баш териси бузук – жаман ойлуу, ниети бузук.

Баш териси  тырышуу  – кыжырлануу, жинденүү, ачуусу келүү

Башы байлануу – ѳз ою жок, бирѳѳлѳрдүн эрки менен болуу

Башы жер саюу – иши оңунан чыкпай калуу

Бекер ооз – оозуна келгенди сүйлѳй берүү

Белди бекем буу – кайраттан, ѳзүңѳ дем бер

Бели каткан – чоңоюп эр жеткен, баралына келген

Бели майышкан – кыйынчылыкка туруштук бере албай калган

Бетинде кызылы бар – абийирдүү, уяттуу, намыстуу

Бети карайып калган – маскара, уят болгон

Бети ачык – тастаңдаган, тартынбаган

Бети калың – кенебес, тоотпогон

Бети кара – адамкерчиликчиз, уятсыз

Aug 03

Колго уул суу куйса берилчү бата

Posted on by

«Булактай тунук бол,
Кичүүгө өрнөк бол
Жакшыга өнөк бол,
Жаман көздөн калыс бол,
Каптап кирсе калың жоо,
Каш кайтарар сеси бол
Акыл-ойдун кени бол.
Арстандай айбаттуу бол,
Чалкар болуп көлдөй тол,
Чалкыган узак өмүрлүү бол,
Өмүрдүн баркын бил,
Жакшынын кадырын бил
Адамдын адалын бил,
Достун адилин бил
Жарыңдың көңүлүн бил,
Эне сүтүн актай бил,
Кудайдын амирин бил,
Оомийин!»

Jul 25

Суу куйган кызга берилген бата

Posted on by

«Колума суу куйган кызым,
Жүзүң суудай тунук болсун,
Тамчыдай тазарсын ниетиң,
Сапарың суудай узун болсун,
Олоңдой кара чачыңа,
Оролсун дөөлөт башыңа.
Максатыңа жетип
Бактылуу бол айланайын.
Жигиттин сымбатына ээ бол.
Карылардын урматына ээ бол
Уяң көздүү бол,
Узун өмүр, жаштуу бол!
Оомийин!»

Jul 14

Жаш жубайларга бата

Posted on by

Алтындан болсун жакаң
Күмүштөн болсун такаң,
Ташка таруу өнгөнчө,
Тарчылык көрбөй өткүлө.
Музга буудай өнгөнчө,
Муңчулук көрбөй өткүлө.
Жүзүңөр жайнап,
Кейиштүү болгула.
Толгон айдай
Өрүштүү болгула.
Катарыңардан озгула,
Козгогон чоктой козгула,
Эң алды берекечил болгула
Чамгарагыңар бийик болсун.
Боо бакчаларың,
Алма, өрүк болсун.
Башыңда дайым
Кулпунган кундуз көрк болсун
Ак жүзүңө жарыңдын
Ак элечек көрк болсун.
Оомийин!..
Баш алган буудайдай ыргалгыла
Кошулган талдай чырмалгыла,
Ырысыңарга эр бала сүйгүлө,
Кызыгыңарга кыз бала сүйгүлө
Кайгыланбай каткырып,
Кол кармашып жүргүлө!
Оомийин!…

Jul 10

Алым сабак, айтым кеп

Posted on by

 Асыкбек Оморов (Чын Темир), жазуучу

Ондогон кылымдарды карыткан кыргыз элинин ичинде кара кылды как жарган калыс, калпыс иштерден алыс, бечараларга бел, карыптарга караан болгон далай бабаларыбыз жашап өткөн. Алардын атагы алыска чыккан, калк оозуна алынып, эл анын өзүн көрбөсө да, сөзүн бири-бирине айтып, ушул убакка чейин сыймык менен даңазаланат.

Толугу менен

Jul 10

Кыргыз жаштары качан коомдук күчкө айланат?

Posted on by

Социология илимдеринин мудариси Кусеин Исаев,
Социология изилдөөчүсү Самарбек Сыргабаев

«Жаштар биздин келечегибиз» деп куру ураан кылып жогорку жана кадыресе трибуналардан көп эле сайрап жүрөбүз. Бирок, тилекке каршы, жаш муундун чыныгы абалы, коомубуздун түп-тамырынан бери жаңылануу жолунда алардын аң-сезиминин, баалуулуктарынын өзгөрүү багыттары каякты көздөй бара жатат деген сыяктуу суроолорго жооп издөө көз жаздымда калып келет. Ушул тапта республикада жаштар маселеси менен алектенген бир да илимий мекеме түгүл, кичинекей кафедра же лаборатория да жок. Жаштар чөйрөсүндө болуп жаткан процесстерди эч ким так билбейт, себеби илимий изилдөөлөр өтө аз. Мына ушундай шартта мамлекеттик жаштар саясатын жүргүзүү ылай суудан балык кармоого жасаган аракеттей эле сезилет.

Толугу менен

Jul 03

Оомат-дөөлөт, бакыт тилегендеги бата – 7

Posted on by

Оо, адамдар!
Өмүр – сапар,
Жол жүрсөңөр
Жолуңар шыдыр,
жолдошуңар Кыдыр болсун.
Тилек ак, ниет таза, ишиңерди Кудай оңдосун.
Өрүшүңөр – малга,
Кырманыңар –данга,
Дасторконуңар – нанга,
Оозуңар – майга толсун.
Жакшы адамды Теңир
Жаман көздөн,
Жалган сөздөн сактасын.
Эл намысын коргогон эр азаматтардын
Башынан сыймык кетпесин.
Карылар –дөөлөттүү,
Жаштар – мээнеттүү
Келиндер – келбеттүү,
Жигиттер алибеттүү болсун.
Барчылык болуп, токчулук келип,
Бардык үйдүн түндүгүнөн түтүн булап,
Очок жагып ордо толсун.
Эл тынч, журт аман болсун.
Ата-баба арбагы жылоолоп,
Теңир колдосун…
Оомийин…